Đau là một cảm nhận khó chịu về cảm giác và cảm xúc do mô bị đe dọa và/hoặc bị tổn thương thực thể gây nên, hoặc do các tình trạng được người bệnh cảm nhận là đau (định nghĩa của Hiệp hội quốc tế nghiên cứu đau). Ngay cả trẻ mới sinh ra, kể cả trẻ sinh non, cũng đã cảm nhận được đau. Vì vậy cần được giảm đau thích hợp.
Trong điều trị từ đau nhẹ đến vừa, thuốc được xem là can thiệp đầu tay là paracetamol và một vài thuốc kháng viêm không steroid như ibuprofen, diclofenac và naproxen. Trường hợp cần giảm đau mạnh hơn, một số thuốc khác có thể được dùng như acid acetylsalicylic hoặc codein hoặc dextropropoxyphen. Đối với các nhóm thuốc lựa chọn thay thế đều có nguy cơ đi kèm tác dụng ngoại ý đặc biệt là buồn nôn, táo bón và chóng mặt. Ví dụ như đối với thuốc acid acetylsalicylic cần hạn chế sử dụng ở trẻ em, đặc biệt không dùng cho trẻ dưới một tháng tuổi.
Đối với điều trị đau cấp tính mức độ nặng, có thể sử dụng thuốc giảm đau loại á phiện và dẫn xuất của á phiện nếu không có chống chỉ định ở bệnh nhân. Trong đó, morphin là thuốc lựa chọn hàng đầu.
Trẻ em cũng phải cho thuốc giảm đau dẫn xuất của á phiện trong trường hợp đau nặng. Tuy nhiên điều quan trọng cần biết là các bé rất nhạy cảm với morphin và trẻ sinh non tháng có thể dễ dàng bị ngộ độc morphin gây ngừng hô hấp.
Trong phần lớn các trường hợp đau sau phẫu thuật hoặc sau chấn thương, có thể cho ngay thuốc giảm đau morphin ở liều cao mà không sợ gây nguy cơ nghiện thuốc vì bản thân bệnh nhân không thể xác định được loại thuốc nào gây hiệu quả giảm đau.
Đau kiểu thần kinh hoặc kiểu bệnh dây thần kinh như trường hợp đau dị cảm da sau nhiễm herpes, đau rễ thần kinh do các nguyên nhân viêm nhiễm, chèn ép, đau do u thần kinh, hoặc hiện tượng bàn chân ma (mặc dù tay/chân hoặc bộ phận cơ thể đã được mổ cắt bỏ nhưng bệnh nhân vẫn có cảm giác đau dị cảm khó chịu ở vùng cơ thể này), thường cần tới những cách điều trị rất khác nhau so với điều trị đau do cảm thụ (tổn thương mô gây ra đau). (xem thêm bài về ngứa da để nắm cơ chế giải thích các rối loạn cảm giác nông của da).
Trong một số trường hợp, thuốc kháng động kinh hoặc thuốc chống trầm cảm được ưu tiên chỉ định như đối với đau do các bệnh thần kinh ngoại biên hoặc trung ương. Đối với đau đầu sau xuất huyết dưới màng nhện, đau thần kinh thể nặng, trong một số trường hợp có thể dùng đến thuốc mexiletin (là dạng tương tự như lidocain, nhưng có tính thẩm thấu tốt qua hàng rào máu não và cho tác dụng giảm đau thần kinh trung ương). Tuy nhiên thuốc này có tác dụng phụ nhiều nhất là đối với hệ tim mạch nên khó sử dụng trong thực tế1.
Vấn đề giảm đau nên được đánh giá và có giải pháp điều trị phù hợp. Đối với một số tình huống, điều trị giảm đau không có nghĩa đơn thuần là giải pháp che đậy, khống chế sự khó chịu, mà nó còn có ý nghĩa trực tiếp cải thiện tiên lượng, dự phòng biến chứng. Ví dụ như giảm đau hậu phẫu lồng ngực giúp bệnh nhân nhanh chóng vận động, rời khỏi giường sớm hơn, giảm nguy cơ thuyên tắc mạch máu, tăng thông khí ở phổi giúp giảm nguy cơ viêm phổi, giảm nhiễm trùng bệnh viện, xuất viện sớm hơn rút ngắn thời gian nằm viện.