Quá trình lão hóa dẫn đến những biến đổi sâu sắc trong các hệ thống sinh lý, tạo tiền đề thuận lợi cho sự phát triển và biểu hiện của các tình trạng bệnh lý, đặc biệt rõ rệt ở giai đoạn cuối đời.
Các biến đổi sinh lý liên quan đến lão hóa (Physiological Changes of Aging):
- Hệ tim mạch: Giảm khả năng co bóp cơ tim, giảm độ đàn hồi thành mạch, giảm khả năng đáp ứng với các yếu tố gây stress.
- Hệ hô hấp: Giảm độ đàn hồi phổi, giảm chức năng hô hấp, giảm hiệu quả phản xạ ho và tống đờm.
- Hệ thận-tiết niệu: Giảm lưu lượng máu thận, giảm mức lọc cầu thận (GFR), giảm khả năng cô đặc nước tiểu, ảnh hưởng đến quá trình thải trừ thuốc qua thận.
- Hệ gan: Giảm khối lượng gan và lưu lượng máu tới gan, giảm chức năng chuyển hóa thuốc, đặc biệt qua hệ enzyme cytochrome P450.
- Hệ cơ xương khớp: Giảm khối lượng và sức mạnh cơ bắp (sarcopenia), giảm mật độ khoáng xương (loãng xương), thoái hóa khớp.
- Hệ thần kinh: Teo não, giảm tổng hợp và chức năng các chất dẫn truyền thần kinh, suy giảm tốc độ xử lý thông tin, giảm dự trữ thần kinh.
- Hệ miễn dịch: Suy giảm chức năng miễn dịch (immunosenescence), tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng và giảm hiệu quả đáp ứng với vắc-xin.
- Thành phần cơ thể: Giảm tổng lượng nước cơ thể, giảm khối lượng cơ nạc, tăng khối lượng mỡ (ảnh hưởng đến phân bố thuốc).
Các cơ chế hình thành hội chứng lão khoa (Geriatric Syndromes):
- Giảm bù chức năng (Functional Decompensation): Các biến đổi sinh lý do lão hóa làm giảm "dự trữ chức năng" của các cơ quan và hệ thống. Khi có một yếu tố gây stress (bệnh cấp tính, thuốc mới, thay đổi môi trường), khả năng bù trừ bị vượt quá giới hạn, dẫn đến biểu hiện của một hội chứng lão khoa cấp tính (ví dụ: nhiễm trùng đường tiết niệu ở người trẻ tuổi có thể chỉ gây tiểu khó, nhưng ở người cao tuổi suy yếu có thể dẫn đến sảng).
- Suy yếu (Frailty): Là một trạng thái tăng tính dễ bị tổn thương, do tích lũy các suy giảm chức năng ở nhiều hệ thống sinh lý (ví dụ: giảm cân không chủ ý, mệt mỏi, yếu cơ, giảm tốc độ đi lại, giảm hoạt động thể chất). Người suy yếu có nguy cơ té ngã, nhập viện, tình trạng phụ thuộc và tử vong cao hơn đáng kể.
- Đa bệnh (Polypathology): Sự hiện diện đồng thời của nhiều bệnh mạn tính. Các bệnh lý này thường tương tác lẫn nhau, làm trầm trọng thêm tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh và thường dẫn đến tình trạng đa thuốc.
- Iatrogenesis: Do những thay đổi về dược động học và dược lực học ở người cao tuổi, tương tác thuốc, và tình trạng đa thuốc, người cao tuổi có nguy cơ cao gặp phải các biến cố bất lợi do thuốc.
- Tâm lý xã hội: Các mất mát (ví dụ: về sức khỏe, người thân), sự cô lập xã hội, tình trạng nghèo đói có thể dẫn đến trầm cảm, lo âu và các vấn đề sức khỏe tâm thần khác.
