- Thuốc:
- Warfarin (thuốc kháng vitamin K): Kéo dài PT/INR do ức chế tổng hợp các yếu tố đông máu phụ thuộc vitamin K (II, VII, IX, X).
- Các thuốc chống đông đường uống trực tiếp (DOACs): Như dabigatran (ức chế thrombin trực tiếp), rivaroxaban, apixaban, edoxaban (ức chế yếu tố Xa trực tiếp) có thể kéo dài PT/INR, đặc biệt là rivaroxaban và apixaban.
- Heparin: Liều cao có thể kéo dài PT/INR nhẹ, nhưng chủ yếu ảnh hưởng đến thời gian thromboplastin từng phần hoạt hóa (aPTT).
- Kháng sinh: Một số kháng sinh phổ rộng (ví dụ: cephalosporin có nhóm methylthiotetrazole, metronidazole, trimethoprim-sulfamethoxazole) có thể ảnh hưởng đến hệ vi khuẩn đường ruột sản xuất vitamin K hoặc ức chế chuyển hóa vitamin K, dẫn đến kéo dài PT/INR.
- Thuốc ức chế hoặc cảm ứng enzyme chuyển hóa thuốc ở gan (CYP450): Nhiều loại thuốc (ví dụ: amiodarone, fluconazole, cimetidine, rifampicin, phenytoin) có thể tương tác với warfarin, làm tăng hoặc giảm tác dụng của warfarin và thay đổi PT/INR.
- Liều cao salicylat (ví dụ: aspirin): Có thể gây giảm prothrombin máu.
- NSAIDs: Không trực tiếp kéo dài PT/INR đáng kể nhưng có thể tăng nguy cơ chảy máu khi dùng cùng thuốc chống đông.
- Chế độ ăn:
- Chế độ ăn giàu vitamin K (rau xanh đậm, gan, một số loại dầu thực vật) có thể làm giảm tác dụng của warfarin.
- Chế độ ăn thiếu vitamin K có thể kéo dài PT/INR.
- Bệnh lý:
- Suy gan nặng: Giảm tổng hợp các yếu tố đông máu do gan (Yếu tố II, V, VII, IX, X, Fibrinogen), dẫn đến kéo dài PT/INR.
- Thiếu vitamin K: Do chế độ ăn, kém hấp thu mỡ, hoặc sử dụng kháng sinh phổ rộng, gây thiếu hụt các yếu tố đông máu phụ thuộc vitamin K chức năng.
- Rối loạn đông máu bẩm sinh hoặc mắc phải: Liên quan đến thiếu hụt các yếu tố đông máu đường ngoại sinh (Yếu tố VII) hoặc đường chung (Yếu tố II, V, X, Fibrinogen).
- Hội chứng kém hấp thu mỡ: Ví dụ: bệnh Celiac, bệnh Crohn, xơ nang, tắc mật mạn tính, gây thiếu hụt vitamin K do kém hấp thu.
- Đông máu nội mạch rải rác (DIC): Giai đoạn đầu có thể kéo dài PT/INR do tiêu thụ yếu tố đông máu.
- Kỹ thuật lấy máu và xử lý mẫu:
- Ống chống đông không đủ thể tích máu: Tỷ lệ citrate/máu không đúng làm sai lệch kết quả (thường kéo dài PT/INR giả).
- Lấy máu từ đường truyền có heparin: Gây nhiễm heparin, kéo dài PT/INR.
- Mẫu máu bị tan huyết hoặc đông cục: Ảnh hưởng đến độ chính xác của xét nghiệm.
- Chậm trễ trong xử lý mẫu: Có thể làm giảm hoạt tính của một số yếu tố đông máu.
|